استجابت دعا

استجابت دعا

. «وَ أِذا سَئَلَكَ عِبادى عَنى فَأِنى قَريبٌ اجيبُ دَعْوَةَ الدَّاعِ أِذا دَعانِ فَلْيَسْتَجيبُوا لى وَلْيُؤْمِنُوا بى لَعَلَّهُمْ يَرْشُدُونَ»[1]

هر گاه بندگانم از تو درباره من بپرسند، (بايد بدانند) كه من نزديكم، دعاى دعا كننده را هنگامى كه مرا بخواند (و از من حاجات خود را بطلبد) اجابت مى كنم، پس بايد مرا اجابت كنند و به من ايمان آورند، بدان اميد كه رشد يابند.

دعا و روح بندگى

بنده، هنگامى كه وجود سراسر نياز خود را در برابر خداوند بى نياز مى بيند، جز اعتراف به فقر نامحدود خود چاره اى ندارد، كه فرمود: اى مردم! شما به خداوند نيازمنديد و خداست آن بى نياز ستوده:

«يا أَيُّهَاالنَّاسُ أَنْتُمُ الْفُقَراءُ أِلَى اللَّهِ وَ اللَّهُ هُوَ الْغَنِىُّ الْحَميدُ»[2]

از نيازمند جز عرض نياز چه بر مى آيد؟ و از آن بى نياز ستوده، آن غنى حميد، جز رفع حاجت چه انتظارى است؟

«الُّدعاءُ مُخُّ الْعِبادَةِ»[3]

«دعا» مغز و حقيقت عبادت است.

پس، روح بندگى، در دعا و عرض نياز است و از اين روست كه فرمود:

«قُلْ ما يَعْبَؤُا بِكُمْ رَبى لَوْلا دُعاؤُكُمْ ...»[4]

بگو اگر دعاى شما نبود، پروردگارم به شما عنايتى نمى كرد.

يأس يا استكبار؟

دعا نكردن ممكن است ريشه در نااميدى بنده گنهكار از رحمت خدا داشته باشد كه از بزرگترين گناهان است. ولى گاهى نيز روى گردانى از دعا، ناشى از روح استكبارى شخص است كه خشم خدا را در پى دارد. از كلام خداوند برمى آيد كه ترك دعا، ترك عبادت است:

«قالَ رَبُّكُمُ ادْعُونى أَسْتَجِبْ لَكُمْ أِنَّ الَّذينَ يَسْتَكْبِرُونَ عَنْ عِبادَتى سَيَدْخُلُونَ جَهَنَّمَ داخِرينَ»[5]

پروردگار شما گفته است مرا بخوانيد تا خواسته شما را اجابت كنم و كسانى كه از عبادت من استكبار مى ورزند بزودى با خوارى و ذلت به جهنم داخل مى شوند.

اگر پرسيده شود كه آيا بندگان گناهكار را مى رسد كه با خدا سخن گويند و حاجت طلب كنند؟ و آيا خداوند بدانان نظرى خواهد داشت؟ پاسخ اين خواهد بود كه آيه مورد بحث روح بندگان شرمسار را مى نوازد و به آنها اميد استجابت مى دهد.

[1] بقره( 2)، آيه 186

[2] فاطر( 35)، آيه 15

[3] ميزان الحكمه، ج 3، ص 245

[4] فرقان( 25)، آيه 77

[5] غافر( 40)، آيه 60