نكوهش خوش گفتاران بد كردار

نكوهش خوش گفتاران بد كردار

. «اتَأْمُرُونَ النَّاسَ بِالْبِرِّ وَ تَنْسَوْنَ أَنْفُسَكُمْ وَ أَنْتُمْ تَتْلُونَ الْكِتابَ أَفَلا تَعْقِلُونَ»[1]

آيا مردم را به نيكى فرمان مى دهيد و خود را فراموش مى كنيد، در حالى كه شما كتاب (آسمانى) را مى خوانيد؟ پس آيا تعقل نمى كنيد؟.........................................(ادامه مطلب)

نكوهش خوش گفتاران بد كردار

. «اتَأْمُرُونَ النَّاسَ بِالْبِرِّ وَ تَنْسَوْنَ أَنْفُسَكُمْ وَ أَنْتُمْ تَتْلُونَ الْكِتابَ أَفَلا تَعْقِلُونَ»[1]

آيا مردم را به نيكى فرمان مى دهيد و خود را فراموش مى كنيد، در حالى كه شما كتاب (آسمانى) را مى خوانيد؟ پس آيا تعقل نمى كنيد؟

اين آيه يهوديان را توبيخ مى كند كه چرا مردم را به كارهاى خوب فرمان مى دهند و خود از انجام آن سرباز مى زنند و بطور غير مستقيم، مسلمانان را از چنين حالت زشتى باز مى دارد؛ چنان كه در جاى ديگر بطور صريح مى فرمايد:

«يا ايُّهَا الَّذينَ آمَنُوا لِمَ تَقُولُونَ ما لا تَفْعَلُونَ كَبُرَ مَقْتاً عِنْدَاللَّهِ انْ تَقُولُوا ما لا تَفْعَلُونَ»[2]

اى مؤمنان، چرا سخنانى مى گوييد كه به كارشان نمى بنديد؟ نزد خدا بسيار موجب خشم است كه سخنى را بگوييد كه عمل نمى كنيد.

امير مؤمنان عليه السلام بر افراد خوش گفتار زشت كردار، نفرين فرستاده و مى فرمايد:

«لَعَنَ اللَّهُ الْآمِرينَ بِالْمَعْرُوفِ التَّارِكينَ لَهُ وَ النَّاهينَ عَنِ الْمُنْكَرِ الْعامِلينَ بِهِ»[3]

نفرين خدا بر آمران به معروفى كه خود ترك كننده آن معروف هستند و لعنت خدا بر ناهيان از منكر كه خود عاملان به آن هستند.

پيامبر اكرم صلى الله عليه و آله فرمود: شب معراج مردانى را ديدم كه مرتب لبهايشان را با قيچى آتشين مى بريدند و دوباره التيام مى يافت. از جبرئيل پرسيدم: اينها كيانند؟ پاسخ داد:

اينان سخنرانان امّت تو هستند كه مردم را به نيكى امر مى كردند و خويشتن را فراموش مى نمودند و حال آنكه كتاب (قرآن) را تلاوت مى كردند.[4]

ثمره تعقّل

از مفهوم آيه مزبور بر مى آيد كه انسان بر اثر تعقل، عيوب و ضعفهاى خود را درمى يابد و نخست خود و سپس، ديگران راموظف به بر طرف كردن ضعفها و كژيها مى كند.

رابطه خود سازى با امر به معروف

با آنكه امر به معروف بدون عمل و نهى از منكر با وجود ارتكاب آن، سخت مورد نكوهش و حتى لعنت قرار گرفته است، اما اين بدان معنا نيست كه كسى به بهانه اينكه هنوز خود را نساخته است، از اين تكليف مهم اجتماعى سر باز زند. البته اگر گوينده توقع داشته باشد كه فقط ديگران به معروف عمل كنند و از منكر بپرهيزند و خود را فوق قانون و مستثنا از آن بشمارد، گناهى بس بزرگ مرتكب شده است، علاوه بر آنكه گفته او تاثيرى نخواهد گذاشت، اما اگر معروف را به قصد عمل همگان (هم خود و هم ديگران) مطرح كند و از منكر به همين منظور باز دارد، اين كار علاوه بر نفع عمومى، براى خود او نيز سبب بيدارى و زمينه عمل مى شود.