امام خمینی و عرفان محییالدین ابن عربی

حضرتامام خمینی (ره) در آثار اخلاقی و عرفانی خود مانند شرح دعای سحر، مصباح الهدایةالی الخلافة و الولایة، تعلیقة علی الفوائد الرضویة، سر الصلوة، آداب الصلوة و شرحچهل حدیث در موراد بسیاری از محییالدین ابن عربی به عظمت یاد کرده و تحت عناوینبا شکوهی مانند: شیخ کبیر، شیخ عارف، شیخ محقق، بزرگمرد از او نام برده و به عنوانیکی از «بزرگان مشایخ ارباب عرفان» او را ستوده است.

حضرتامام در اواخر ماههای عمر شریف خود (یکشنبه 25 دى ماه 1367) درباره کتاب فصوصالحکم مینویسد: «یاد روزى که در ایام جوانى کتاب «فصوص الحکم» و دیگر کتب عرفانىرا که بزرگان مشایخ ارباب عرفان به یادگار گذاشته اند در خدمت بعض از مشایخ اهلعرفان- رضوان اللَّه علیه- استفاده نمودم و اکنون که در این سنّ کهولت و از پاىدرآمدگى دختر عزیزم (فاطى) خانم فاطمه طباطبائى از این بى بضاعت خواستند چیزى بنویسمباید بگویم که کتب مذکور با همه قدر و منزلتى که دارند و کمکهاى بسیار ارزنده اىبه معرفت قرآن کریم- سرچشمه فیّاض معرفة اللَّه و کتب ادعیه ائمه معصومین، صلواتاللَّه و سلامه علیهم اجمعین، که آنها را حقّاً قرآن صاعد باید خواند و احادیث آنبزرگواران- مى کنند، حلاوت و لطافت و جامعیت اسرار کتاب الهى را ندارند.

فىالمثل سوره مبارکه حمد مشتمل جمیع اسرار معارف الهیه است که تحمل آن از عهده ایننویسنده دست و پا بسته خارج است، همین قدر بدان اى دختر عزیزم که در بِسْمِاللَّهِ الرَّحْمنِ الرَّحیمِ. الْحَمْدُ لِلَّهِ رَبِّ الْعالَمِینَ معارف واسرار غیر قابل تحمل براى ما است و اگر عارف صاحب سرى در الْحَمْدُ لِلَّهِ با قدمصاحب ولایت غور کند مى یابد که در عالم هستى غیر از اللَّه چیزى و کسى نیست که اگربود حمد مختصّ به ذات الوهى نبود (تو خود حدیث مفصّل بخوان از این مجمل) پس بایدقلمها بشکنند اگر گمان شود وراى او هستند.

تونیز اى عزیز کتب عرفا و اولیا را بخوان به قصد فهمیدن یا ذوق کردن همین کلمه شریفهجامعه. خداوند تعالى تو و احمد عزیزم و فرزندان عزیزت را که نور چشمان من هستیدحفظ کند، و از شماها انتظار دعاى خیر دارم بویژه پس از موتم. و السلام علیکم ورحمة اللَّه و برکاته.» (صحیفه امام، ج 21، ص 237)

نکاتجالب توجه حضرت امام درباره کتاب فصوص الحکم در این نامه:

1.خاطره خوش امام از فراگیری فصوص الحکم

2.عنوان «بزرگان مشایخ ارباب عرفان» برایابن عربی

3.استفاده علمی امام از فصوص الحکم

4.قدر و منزلت داشتن فصوص الحکم نزدامام

5.کمکهای بسیار ارزنده فصوص برای فهم و معرفت قرآن و کتب ادعیه و احادیثائمه

6. سفارش به خواندن و فراگیری کتب عرفانی به قصد فهمیدن یا ذوق کردن اسرارقرآن (کلمه شریفه جامعه)

وحتی زمانی که امام، این نوع کتابها را با قرآن مقایسه میکند و میفرماید که هیچکدامحلاوت و لطافت و جامعیت اسرار کتاب الهى را ندارند مثالی میزند که همه این کتبعرفانی بر مبنای آن مثال دور میزنند یعنی وحدت وجود. (از عبارت «فى المثل سورهمبارکه...»به بعد را توجه کنید)

همچنینحضرت امام در اواخر ماههای عمر شریفش (11 دی ماه 1367) در پیام مهم و تاریخی خودبه میخائیل گورباچف او را به اسلام دعوت کرد و از شکست کمونیسم خبر داد که در قسمتیاز آن نامه مهم آمده: «دیگر شما را خسته نمی کنم و از کتب عرفا و بخصوص محى الدینابن عربی نام نمیبرم؛ که اگر خواستید از مباحث این بزرگمرد مطلع گردید، تنى چنداز خبرگان تیزهوش خود را که در این گونه مسائل قویاً دست دارند، راهى قم گردانید،تا پس از چند سالى با توکل به خدا از عمق لطیف باریکتر ز موى منازل معرفت آگاهگردند، که بدون این سفر آگاهى از آن امکان ندارد.» (صحیفه امام، ج 21، ص: 225)

درپایان یادآوری این نکته ضروری است که حضرت امام، کتاب فصوص و مصباح الانس را خدمتاستاد عرفانش حضرت آیت الله شاهآبادی (ره) خوانده است و نیز ایشان بر کتاب فصوصالحکم و مصباح الانس تعلیقه نوشتهاند و به طور کلی، اصل مباحث ابن عربی را قبولدارند اگر چه در مواردی نقدهایی نیز دارند.

منبع:به نقل از http://ostadramazani.ir پایگاه اطلاع رسانی استاد حسن رمضانی و به قلماستاد