بدانيد من فاطمه ام

جواد محدثى

نگاهى به كتاب ده جلدى «اعلموا انى فاطمه »

از «عبدالحميد المهاجر»

در باره بانوى بزرگوار اسلام، حضرت فاطمه(س) كتابهاى بسيارى نگارش يافته است. اما آنچه در مجموعه عظيم و تحقيقى ده جلدى «اعلموا انى فاطمه » با زاويه ديدى نو و محورهايى كاربردى و جديد.........

ادامه مطلب = متن کامل

جواد محدثى

نگاهى به كتاب ده جلدى «اعلموا انى فاطمه »

از «عبدالحميد المهاجر»

در باره بانوى بزرگوار اسلام، حضرت فاطمه(س) كتابهاى بسيارى نگارش يافته است. اما آنچه در مجموعه عظيم و تحقيقى ده جلدى «اعلموا انى فاطمه » با زاويه ديدى نو و محورهايى كاربردى و جديد ديده میشود، كتاب ياد شده را در خور ملاحظه اى جدی تر می سازد.

نويسنده پرتوان اين كتاب، «عبدالحميد المهاجر» است و ناشر آن «دارالكتاب والعترة » در بيروت و هر جلد آن حدودا 760 صفحه است، چاپ اول 1314ق در اين 7600 صفحه اى كه در اين مجموعه مواج از نكات قرآنى، حديثى، تاريخى و حقوقى و ... به چشم مى خورد، فروغ ذات و صفات انسيه حوراء، حضرت زهرا(س) مشهود است.

نام كتاب برگرفته از جمله اى است كه آن حضرت، در خطبه معروف خويش در مسجد مدينه و پس از وفات رسول خدا(ص) بيان كرده است. و راستى چه چيزى جز «فاطمه »، مى تواند زيباييهاى روحى و كمالات اخلاقى و فضايل وجودى اين سرور زنان جهان را نشان دهد؟

از اين رو آن حضرت، در خطبه خويش مى فرمايد: «اى مردم! بدانيد كه من «فاطمه »ام و پدرم محمد(ص) است، از آغاز تا پايان و در اول و آخر، حق مى گويم و آنچه مى گويم، غلط نيست و كارم نيز بيهوده نيست! ...» و با اين فراز بلند، خطبه ژرف خويش را آغاز مى كند، خطبه اى كه دهها شرح، از سوى عالمان دين و محققان بر آن نوشته شده است.

مؤلف بزرگوار، در آغاز كتاب، با گشودن فصلى كوتاه و گويا بر اساس همين جمله كه «بدانيد من فاطمه ام »، آن را نخستين صدايى مى داند كه تخت ستمگران را لرزانده است، سپس با اقتباس از رواياتى كه فضايل آن بانو را در بر دارد، متنى زيبا پديد مى آورد، از زبان حضرت زهرا، با اين مضامين كه:

«من فاطمه ام، آنكه نطفه اش در بهشت برين تكوين يافته است، منم آنكه وقتى در شكم مادرم جنين بودم سخن مى گفتم و چون به دنيا آمدن از من نورى درخشيد و من «شهادتين » گفتم. منم آن حورى كه در سيماى بشر آفريده شده ام، آنكه نورش پيش از خلقت آدم آفريده شده است، منم مادر دو دسته گل زيبا، حسن و حسين. اى مردم! بدانيد كه منم فاطمه مباركه طاهره زكيه راضيه مرضيه محدثه حوراء، منم صديقه كبرى، با شناخت من به شناخت «شب قدر» مى رسيد، منم كه خدا شيعيانم را از آتش دوزخ دور ساخته است، منم آنكه خشم و رضاى من، خشم و رضاى الهى است، منم پاره تن پيامبر، برگزيده جهانيان، پاك شده به اراده خدا، يادگار پيامبر، منم اولين كسى كه به بهشت مى رود، منم عابدترين امت، منم كه از نسل من سرور جوانان بهشت پديد مى آيد، منم آنكه پيامبر(ص) فرمود: اگر على نبود، تو را همسر و همتايى نبود، منم تلاشگر مجاهد مبارز در راه حق و عدل، منم آنكه جبرییل به پدرم مژده داد كه نخستين كسم كه به او ملحق مى شوم، منم فاطمه ...»

و ماخذ تك تك تعبيرات را از كتب روايى در پاورقى بيان مى كند.

كتاب، از خطبه نورانى آن حضرت، فروغ و الهام مى گيرد و دريايى از معارف دينى را در زمينه هاى گوناگون به خوانندگان عرضه مى كند. هر جلد از مجلدات دهگانه اين كتاب، هفت فصل دارد و در هر فصلى مباحثى زنده و قابل مطالعه. جز جلد دهم كه قالبى متفاوت با جلدهاى ديگر دارد و به صورت «حوار» و گفتگو به موضوعاتى همچون: مسائل اهل بيت، حريت، عدالت، طريقه توحيد، صراط مستقيم، صبر، ايمان، ولايت، غدير خم، نماز، رمضان، وضعيت جوانان، مواعظى از پيامبر و اميرالمؤمنين و امام سجاد(ع) پرداخته است.

اينك نگاهى گذرا به برخى از عناوين و فصول آمده در9 جلد كتاب داريم:

«جلد اول »: حب فاطمه(س) و اهل بيت، نقش محبت در زندگى، حب فاطمه(س) و آثار و نتايج اين مودت كه اجر رسالت است، ديدگاه حضرت زهرا(س) در باره جامعه و تمدن و وظيفه حاكم اسلامى، حديث كساء، آيه تطهير، شرايط رهبر، پايه هاى اساسى دين، عدالت و آزادى بر مبناى سيره پيامبر. دوره شكوفايى تمدن اسلامى و عقب ماندگى مسلمانان، مفهوم حيات، مصحف فاطمه، زهراى اطهر و نماز و دعا و روزه و اخلاص و بعد معنوى آن حضرت ...

«جلد دوم »: مكارم اخلاق و فضايل او، همچون: ايثار، نيكيها و صدقات، لباس دوختن و عيادت مريض و ...، فلسفه احكامى همچون حرمت دزدى و زنا در سخنان حضرت، تصويرى از سيما و زندگى حضرت خديجه و وفات او و ولادت فاطمه و مقام زهرا و اسماء و القاب وى، تسبيحات حضرت زهرا، وجود نورانى او كه آينه ملكوت نماست و...

«جلد سوم »: وصيت پيامبر به فاطمه، خانه فاطمه، زينب و فرزندان ديگر آن حضرت، مباهله، خانواده نمونه، سيره فاطمى در تربيت حسنين و زينب، وظايف زن در خانواده اسلامى، جايگاه زن در اسلام، نقش شيطان در اغواى بشر از ديدگاه آن حضرت، پيوندهاى خانوادگى و ازدواج و طلاق، تعدد زوجات در دوره هاى مختلف پيش از اسلام و در اديان گوناگون، «فضه »، خادمه زهرا(س)، فدك به عنوان حق غصب شده اهل بيت و ...

«جلد چهارم »: مفاهيم مطرح شده در خطبه حضرت فاطمه، بحث نذر و عهد و صله رحم، حقوق و جايگاه زن در اسلام، حجاب، زن در ميان اقوام و اديان و ادوار تاريخ گوناگون، قوانين فراگير دينى، ولايت تكوينى معصوم، راه حل مشكلات جامعه، رمز پيشرفت در زندگى، بعد معنوى حيات، بكارگيرى نيروى جوانى در مسير سازندگى و خودسازى، طبقات اجتماعى و حقوق مردم همچون همسايه، وظيفه تمدن انسانى، زهرا(س) در صحنه هاى مختلف تاريخ اسلام، اسير زن و برخورد مسلمانان با اسرا و ...

«جلد پنجم »: فاطمه(س) و راسخين در علم، جايگاه عالمان دينى در جامعه، پيشينه تمدن مسلمانان در زمينه علوم كتاب و تاليف و كتابخانه و معمارى و كشتى سازى و دريانوردى و ...، حق و باطل و رسالت يارى حق، امامت و حقوق ملل و اقليتها، مسائل اقتصادى و سياسى و پيوند اين دو ...

«جلد ششم »: فاطمه(س) و تمدن قلم و نگارش و سخن و نشر علم و فرهنگ، شناخت يهود و نقش آنان در تاريخ اسلام، قرآن و آداب تلاوت و جايگاه آن از نگاه فاطمه، بحث نزول قرآن و تاويل آيات، امثال در قرآن، سياست، زهرا(س) صداى عدالت اسلام در دوره نخستين، زهرا و ديدگاه او در باره عمل و تداوم آن، رؤياهاى صادقه فاطمه و ...

«جلد هفتم »: خانواده و تربيت و سازندگى نسل شايسته، مقومات شخصيت انسانى، ويژگيهاى اخلاقى همسر فاطمه، تشيع و پيروان على(ع)، نقش شيعه در پديد آوردن علومى همچون: شيمى، طب، رياضيات و صرف، نحو، معانى بيان، شعر و ادب، علوم حديثى و قرآنى، فقه و فلسفه و اخلاق، تاريخ و سيره ... باز هم بحثى از فدك، طب و تعاليم بهداشتى دين، ظهور مهدى(عج) و نجات بشريت و جامعه ايده آل، حكومت جهانى مهدى و حماسه رهايى، ... و بحثى پيرامون منبر و خطابه و روش تبليغى و خطابه موفق و بعد محتوايى سخنرانيها و ...

«جلد هشتم »: نگاهى ديگر به خطبه حضرت، تمدن اسلامى از ديد خاورشناسان، اهل بيت، سوره كوثر، زهرا(س) سيده زنان عالم، تولد زينب، زهرا و على دو درياى به هم پيوسته، غدير و حق تضييع شده، زهرا در الغدير، ابوطالب و ايمان او، زهرا(س) و بزرگداشت شهدا، شهادت گاه و مزار حمزه، زهرا و زيارت قبور شهدا، فاطمه مجموعه فضيلتها، ...

«جلد نهم »: ماجراى تعدى به حريم زهرا، روزهاى آخر عمر پيامبر، غمهاى فاطمه، قصائدى كه در باره زهرا گفته اند،بقيع محزون، دعاهاى فاطمه، فضايل زهرا، اهميت تربيت كودك، زن در جاهليت قديم و جديد، خانواده و نقش زن در آن، زن در قرآن، منبر آزاد و اهل بيت عصمت، آخرت و برزخ و قبر و قيامت و حساب و كتاب ...

در همه اين محورها، الهام گيرى از تعاليم حضرت فاطمه است و آنچه در خطبه نورانى اش مربوط است.

در پايان جلد دهم، علاوه بر مباحثى كه پيشتر اشاره شد، كتابشناسى تاليفات مربوط به حضرت زهرا(س) است كه مجموعا 248 اثر خطى و چاپى به زبان عربى را معرفى كرده است.

نگاه نو و تحليلهاى ابتكارى و روزآمد بودن مباحث، سبب شده است كه مؤلف، روى جلد كتاب، علاوه بر نامى كه ياد شد، عنوان «فاطمة الزهراء و الحضارة الاسلامية » را نهاده است و به مسائل تمدن اسلامى از زواياى مختلف، پرداخته است. هم قالب، غير تكرارى است، هم زاويه ديد نسبت به مباحث.

نويسنده، كتاب خويش را به ساحت حضرت فاطمه(س) تقديم داشته و با عنوان «اعتراف سبز»، نجوايى با حضرت زهرا دارد و شرمسار است و عذرخواه، كه دير به در خانه اين بانو آمده است، مى بايست پيش از ستاره ها به خانه او سر مى كشيد و نور و رحمت مى طلبيد و مى بايست پيش از سپيده، به آستان بوسى دختر پيامبر مى شتافت و در پوزش خواهى از محضر بانو، مى گويد:

«همه سخن زمين، با همه زبانها و لهجه ها و با همه جمله ها و حرفها و با همه قرائتها و شورها، اى بانوى بزرگوار، در پيشگاه عظمت تو ناتوان مى ايستد و به عجز خويش اعتراف مى كند كه هرگز نتوانسته آنچه را مى خواسته، بنگارد. و چگونه «جزء»، مى تواند به حد «كل » برسد و چه زمانى «حرف »، توانسته است جمله مفيدى شود و كدام زمان، «روز» تبديل به «روزگار» شده است و سنگريزه، «كوه » گشته است و قطره، دريا؟!...»

روش غير تقليدى و غير تكرارى، شاخص ه اى است كه در اين اثر ماندگار مشهور است و مى سزد كه سرمشق قلمزنانى ديگر شود كه اگر پيرامون شخصيتهاى دينى و الگوهاى مكتبى مى نگارند، با نوآورى و ابتكار، چه در «نگاه » و چه در «شيوه » و چه در «محتوا» بر جاذبه آثار خويش بيفزايند.

هنوز هم درياى ژرف وجود زهرا (سلام الله عليها) گوهرهاى فراوانى دارد كه مى توان فراچنگ آورد و به شيفتگان «عترت »، تقديم داشت.

منبع: مجله ماهنامه کوثر ماهنامه کوثر شماره 8