«شوق عبادت» و «طلب خدا» چگونه در نهاد آدمی ایجاد و تقویت می شود؟

«اراده» بر اثر شدّت یافتن به مرحله «شوق» می رسد و به عبارت دیگر «شوق» همان «اراده موکد» است. بر این اساس اگر انسان بخواهد به عبادت و تسبیح حق شوق داشته باشد، باید اراده خویش را نسبت به مطلوب ازلی، تقویت کند و این از چند راه حاصل می شود:

یکم

از آن جا که یکی از ارکان اراده، علم به مراد و مقصود است، هر چه این معرفت و دانستن تقویت شود، اراده آدم به مراد خویش، قوی تر خواهد شد. این «اراده قوی» همان شوقی است که به معبود حقیقی در انسان پدید می آید. از این رو تقویت معرفت خداوند متعال و توسعه و تعمیق بخشیدن آن در فکر و جان، شوق آدمی را به عبادت و تسبیح او ایجاد و تقویت می کند.

دوم

عارفان واصل ـ بر اساس آیات و روایات ـ پس از توبه، گام بعدی در سلوک معنوی را «طلب» و «خواستن» دانسته اند یعنی، سالک باید بخواهد و در طلب مقصود درآید و اگراین طلب در انسان ضعیف باشد، شوق آدمی نیز در عبادت و تسبیح او ضعیف می شود:

شب مخسب و روز هم چیزی مخور

کاین طلب در تو پدید آید مگر

و اساس امر در مقام «طلب حقیقی» خود را شکستن است یعنی، سالک باید بداند که طالب حضرت حق، باید از «خویش»، منسلخ گردد، تا به مطلوب نایل آید و این طلب حقیقی جز با مجاهدت و کوشش به دست نمی آید، بنابراین تلاش در به دست آوردن «طلب راستین» و تداوم بخشیدن به آن در وجود خویش، گام بعدی در ایجاد و توسعه شوق عبادت و تقدیس حق است.

ناز پرورده تنعم نبرد راه به دوست

عاشقی شیوه رندان بلاکش باشد

سوم

ترک جدّی هواها و شهوات نفسانی، ضروری است زیرا وقتی هوای غیر به هوای حضرت معبود کنار زده شد، هوای جناب او جایگزین هوای غیر، در دل سالک خواهد بود. البتّه ترک هواها و مشتهیات نفسانی، به سادگی انجام نمی پذیرد و کار آسانی نیست. این امر به جای خود، ریاضت مشروع است البته بسیار طولانی و سخت؛ از این رو توصیه بسیاری از دل سوختگان، برای آسان شدن این عمل این است که به طور دائم باید از جناب او مدد گرفت و از خدا صبر و تحمل در این راه طلب نمود. از امامان معصومعلیهم السلام نیز باید بهره گرفت و شفاعت آنان را به دست آورد تا در این عمل مشکل ها حل و سختی ها آسان گردد، زیرا آنان واسطه های فیض الهی اند:

تسبیح و خرقه لذت مستی نبخشدت

همّت در این عمل، طلب از می فروش کن

منبع: نشریه خُلُق > فروردین تا تیر 1387 - شماره 4 و 5