وقایع ماه صفر

شهادت مظلومانه دختر خردسال امام حسین (علیه السلام) اربعین سالار شهیدان، رحلت جانگذاز حضرت رسول (صلی الله علیه و آله و سلّم)، شهادت سبط اکبرش امام حسن (علیه السلام) و نیز شهادت غریبانه امام رئوف حضرت امام رضا (علیه السلام) از وقایع تلخ و جانکاه ماه صفر است.

شیعیان و محبان اهل بیت(علیه السلام)، ماه صفر را همانند ماه محرم از ایام سوگواری و عزاداری می دانند. زیرا در آغاز این ماه، سپاهیان یزید بن معاویه، خانواده بی پناه امام حسین(علیه السلام) و بازماندگان دشت کربلا را به حالت اسیری وارد سرزمین شام نموده و آنان را در فشار روحی و روانی قرار دادند و از هر جهت زمینه آزار و اذیتشان را فراهم کردند. طبق نقل تاریخ یکی از کودکان خردسال امام حسین(علیه السلام)، به نام حضرت رقیه(سلام الله علیها) بر اثر تحقیر و توهین روز افزون دشمن و سختی های اندوه بی پایان از دست دادن پدر، مظلومانه و غریبانه در خرابه شام بدرود حیات گفت و غم بازماندگان کربلا را تشدید نمود. بیستم این ماه مصادف با اربعین شهادت امام حسین(علیه السلام) و یارانش در کربلا است. علاوه بر آن، رحلت پیامبر گرامی اسلام(صلی الله علیه و آله و سلّم) و شهادت جانگداز امام حسن مجتبی(علیه السلام) در بیست و هشتم و شهادت امام رضا(علیه السلام) در آخرین روز این ماه قرار گرفته است.

بنابراین، سراسر این ماه برای محبان اهل بیت(علیهم السلام)، ایام حزن و اندوه و عزاداری و سوگواری است.

* اول صفر

• وارد كردن سر مطهر امام حسين (علیه السلام) به شام

بنى اميه اين روز را به خاطر ورود سر مطهر امام حسين (علیه السلام) به شام عيد قرار دادند.
در این روز همچنین کاروان اسرای کربلا به شام وارد شد و یزید برای آزار و اذیت خاندان پیامبر اسلام به تزیین شهر و شادی و پایکوبی مردم داد.

• شروع جنگ صفين

پس از بى نتيجه ماندن نامهها و موعظههاى اميرالمؤمنين (علیه السلام) به معاويه در ماه محرم، در روز چهارشنبه اول صفر سال 38 هu200d لشكر اميرالمؤمنين (علیه السلام) در مقابل لشكر شام صف كشيدند. سرانجام با حيله چند برگ از قرآن بر سر نيزه كردند، و ماجراى حكمين پيش آمد.

* دوم صفر

• مجلس يزيد

در اين روز بنابر نقلى اسراى آل رسول را وارد مجلس يزيد كردند.

• شهادت زيد بن على بن الحسين (علیهم السلام)

در سال 121 هu200d زيد بن على بن الحسين (علیهم السلام) در كوفه به شهادت رسيد. خروج او در اول محرم بوده است. پس از دفن در اين روز يا 19 ربيعالاول قبر او را شكافتند و بدن آن بزرگوار را از قبر خارج نمودند و به زمين كشيده به دار زدند.

* پنجم صفر

• شهادت حضرت رقيه (سلام الله علیها)

در روز پنجم ماه صفر سال 61 هu200d حضرت رقيه مظلومانه به شهادت رسيد. نام شريفش "رقيه"، "فاطمه" و "زينب" است. پدرشان مولانا الشهيد اباعبدالله الحسين (علیه السلام) و مادرشان ام اسحاق است.
ولادت آن حضرت در مدينه بود و در سن سه سالگى يا بيشتر بود.
همراه با اسرا به كوفه و شام برده شد و در مسير چهل منزل راه شام رنجهاى فراوانى ديد.
در شام بعد از ديدن سر نورانى پدر با پيشانى شكسته در خرابه، آنقدر ناله زد و گريست تا به ملكوت اعلا پيوست، و بدن شريف آن حضرت را شبانه دفن كردند.

• ولادت امام موسى بن جعفر (علیهماالسلام)

بنابر مشهور در اين روز (يكشنبه) به سال 128 هu200d در "ابوأ" بين مكه و مدينه حضرت موسى بن جعفر (علیهما السلام) به دنيا آمدند. پدر والا مقام آن حضرت امام صادق (علیه السلام) و مادر ايشان حميده المصفاة (علیها السلام) مى باشند.
مشهورترين لقبهاى آن حضرت صالح، صابر، امين و كاظم، و مشهورترين كنيه آن حضرت ابوالحسن است. اگر چه اميرالمؤمنين (علیه السلام) و امام زين العابدين (علیه السلام) هم مكنى به اين كنيه اند، ولى در كتب اخبار از امام كاظم (علیه السلام) به ابوالحسن اول، واز امام رضا (علیه السلام) به ابوالحسن ثانى و از حضرت هادى (علیه السلام) به ابوالحسن ثالث تعبير مى كنند. البته گاهى به خاصر تقيه، از آن حضرت به عنوان عبد صالح، فقيه و عالم نيز تعبير كرده اند.

* هشتم صفر

• وفات حضرت سلمان (ره)

حضرت سلمان (ره)در سال 36 هu200d در مدائن از دنيا رفت. او را سلمان پاك و سلمان محمدى لقب داده اند.و در خطاب به او گفته اند: السلام عليك يا من خلط ايمانه بأهل البيت الطاهرين.

اميرالمؤمنين (علیه السلام) فرمودند: "سلمان از كسانى بود كه بر حضرت زهرا (علیها السلام) نماز خواند".

همچنين امام صادق (علیه السلام) فرمودند: "سلمان علم اول و آخر را درك كرد، و او دريايى است كه هر كسى را بهره اى از آن نيست، و او از ما اهل بيت است".

شرح حال آن بزرگوار در كتابهاى مختلف بيان شده، و در بزرگى مقام و قدر او همين اندازه بس كه مولانا اميرالمؤمنين (علیه السلام) وسايل غسل و كفن او را آوردند و او را غسل داده كفن نمودند و بر او نماز خوانده دفن نمودند.

جبرئيل به پيامبر (صلی الله علیه و آله و سلّم) عرضه داشت : "اشتياق بهشت به سلمان بيشتر از اشتياق او به بهشت است".

* نهم صفر

• شهادت عمار و خزيمة

در اين روز در سال 37 هu200d عمار ياسر به سن 93 سالگى و خزيمة بن ثابت در جنگ صفين به شهادت رسيدند.

• جنگ نهروان

در نهم صفر سال 39 هu200d فتح نهروان واقع شد؛ و ذوالثديه رئيس خوارج به درك واصل شد.

* چهاردهم صفر

• شهادت محمد بن ابى بكر

در اين روز در سال 38 هu200d محمد بن ابى بكر در سن 28 سالگى به دستور معاويه و عمرو عاص به وسيله زهر به شهادت رسيد، بعد از شهادت، او را در شكم حمار مرده اى گذاشتند و سوزاندند.

* بیستم صفر (اربعين)

• اربعين سيد الشهداء (علیه السلام)

در چنين روزى چهل روز از فاجعه مولمه شهادت امام حسين (علیه السلام) و اهل بيت و اصحاب باوفايش مى گذرد.

• زيارت جابر از كربلا

در اين روز در سال 61 هu200d جناب جابر بن عبد الله انصارى و همراهانش قريب به چهل روز بعد از شهادت امام حسين (علیه السلام) از مدينه به كربلا وارد شدند. او به همراه عطيه قبر حبيبش سيد الشهدأ (علیه السلام) را زيارت كرد.

• بازگشت اهل بيت (علیهم السلام) به كربلا

بنابر مشهور در چنين روزى اهل بيت (علیهم السلام) از شام به كربلا بازگشتند.

• ملحق شدن رأس مطهر امام حسين (علیه السلام) به بدن مطهر

در اين روز - بنا بر قول سيد مرتضى - رأس شريف امام حسين (علیه السلام) توسط امام زين العابدين (علیه السلام) از شام به كربلا آورده شد و به بدن مطهر آن حضرت ملحق گرديد(.

* بیست و پنجم صفر

• طلب دوات و قلم از سوی پيامبر (ص)

در اين روز پيامبر (صلی الله علیه و آله و سلّم) دوات و قلم طلبيدند تا بنويسند كه خلافت بلافصل براى اميرالمؤمنين (علیه السلام) است، ولى یکی از اصحاب مانع از اين كار شد و به ساحت اقدس نبوى (صلی الله علیه و آله و سلّم) جسارت كرد و گفت : ان الرجل ليهجر: "اين مرد هذيان مى گويد"!

همچنين پيامبر (صلی الله علیه و آله و سلّم) در اين روز بر منبر رفتند و خطبه خواندن و مردم را موعظه نمودند و به پيروى از قرآن و عترت فراخواندند.

* بیست و ششم صفر

• تجهيز لشكر اسامه

در اين روز در سال 11 هu200d پيامبر (صلی الله علیه و آله و سلّم) به عده اى خاص از صحابه و به خصوص ابوبكر و عمر و عثمان امر فرمودند براى سفر به روم و جنگ با روميان به اميرى اسامه بن زيد آماده شوند. آنان از اين امر كراهت داشتند و نسبت به فرماندهى اسامه بر سپاه اسلام به خاتمالانبياء (صلی الله علیه و آله و سلّم) اعتراض كردند. حضرت فرمودند: "خدا لعن كند كسى را كه از لشكر اسامه تخلف كند"، ولى با اين حال بسیاری از اصحاب تخلف كردند و بازگشتند!

* بیست و هشتم صفر

• ارتحال جانسوز رسول خدا (صلی الله علیه و آله و سلّم)

ارتحال جانگداز و مظلومانه اشرف مخلوقات خاتمالانبياء محمدبنعبدالله (صلی الله علیه و آله و سلّم) در سال 11 هu200d در سن 63 سالگى بوده است؛

پيامبر (صلی الله علیه و آله و سلّم) هنگام بيمارى فرمودند: حبيبم را نزد من حاضر كنيد. عايشه و حفصه پدران خود را نزد آن حضرت حاضر نمودند. پيامبر (صلی الله علیه و آله و سلّم) روى مبارك خويش را از آنان برگردانيد و فرمود: "حبيبم را نزد من حاضر كنيد". سپس دنبال علىبنابىطالب (علیه السلام) فرستادند. چون نظر مبارك به آن حضرت افتاد او را نزد خود خواند و كلماتى به حضرت فرمود. هنگامى كه علىبنابىطالب (علیه السلام) از نزد آن حضرت خارج شد، عمر و ابوبكر به او گفتند: "خليلت به تو چه گفت"؟ فرمود: "هزار باب علم به من حديث كرد كه از هر باب هزار باب ديگر باز مى شود".

• آغاز امامت اميرالمؤمنين (علیه السلام)

اولين روز امامت حضرت اميرالمؤمنين علىبنابىطالب (علیه السلام) است، و زيارت آن حضرت در اين روز مستحب است. بحارالانوار: ج 97 ص 384.

• آغاز غصب خلافت

اولين روز غصب ظالمانه خلافت و خانه نشين كردن اميرالمؤمنين (علیه السلام) و شكستن بيعت روز غدير توسط اهل سقيفه بنى ساعده است (129).

• شهادت امام حسن مجتبى (علیه السلام)

در اين روز در سال 50 هu200d امام حسن مجتبى (علیه السلام) به شهادت رسيد.

جعده دختر اشعث بن قيس با زهرى كه معاويه براى او فرستاده بود آن حضرت را مسموم كرد. معاويه همراه با زهر صد هزار درهم فرستاد و وعده كرد كه او را به عقد يزيد در آورد: ولى به وعده خود وفا نكرد.

* آخر صفر

• شهادت امام رضا (علیه السلام)

حضرت ثامن الحجج مولانا على بن موسى الرضا (علیهما السلام) در سال 203 هu200d به شهادت رسيدند. سن مبارك حضرت 49 يا 55 سال بوده است. ر 28 سفر مأمون انگور مسموم يا آب نار زهر آلود را به اجبار به حضرت امام رضا (علیه السلام) خورانيد).

منابع:

• تقویمالشیعه، مستدرك سفينةالبحار. كافى، ارشاد، تتمةالمنتهى، منتهىالآمال، مجمعالبحرين، مفاتیحالجنان، جلأالعيون، وسائلالشيعه
• خبرگزاری حوزه