چهره مُلكي و ملكوتي موجودات یعنی چه؟

تمام اشياي عالم دو چهره دارند: چهره ملكي و ملكوتي. چهره ملكي اشيا چهره ظاهري آنهاست و چهره ملكوتي آنها نشانگر ارتباطشان با خداي سبحان است. قرآن كريم در آيات متعددي همه اشياي عالم را مسبّح خداي سبحان مي داند: ﴿وإن من شي ء إلا يسبح بحمده ولكن لا تفقهون تسبيحهم﴾[1] يعني همه موجودات جهان در ارتباط با خداي سبحان هستند و از اين جهت، تسبيح گوي حق؛ ولي شما اين تسبيح را درك نمي كنيد.

چهره ملكوتي اشيا و ارتباط تامّ آنها با خداي سبحان و وجه الله و جُنْد الله بودن آنها را هر كسي نمي تواند ببيند و چيزي نيست كه با احساس يا با علوم تجربي بتوان آن را دريافت و تنها كساني كه از چشم بيناي دروني برخوردار باشند، آن را مشاهده مي كنند، و آنهايي كه از شنوايي باطني سهمي داشته باشند، تسبيح آنها را مي شنوند.

خداي سبحان مي فرمايد: ما چهره ملكوتي اشيا و باطن موجودات جهان را به ابراهيم خليل(سلام الله عليه) نشان داديم ﴿وكذلك نري إبراهيم ملكوت السَّماوات والأرض﴾[2]. مشاهده آن چهره ملكوتي براي انسانهاي ديگر نيز ممكن است و به همين جهت، خداوند همگان را به نظر نمودن در ملكوت آسمانها و زمين تشويق مي فرمايد: ﴿أو لم ينْظروا في ملكوت السَّماوات والأرض﴾[3] يعني(چرا تنها در عالم ملك مي نگرند؟) چرا در عالم ملكوت نظر نمي كنند؟

بنابر آنچه گذشت، تفاوت تعابير در آيات، در كمال هماهنگي صورت پذيرفته است و شبهات ناظر به اختلاف و تنافي آيات در اثر عدم تعمّق در آيات الهي و معارف قرآن كريم است و مشابه اين خرده گيريها را مرحوم صدوق(رضوان الله عليه) در كتاب شريف توحيد آورده است كه پاسخ اين شبهات راحضرت اميرالمؤمنين(سلام الله عليه) به مغرضان داده اند و نظير اين روايات ازديگرمعصومين(عليهم السلام) نيز وارد شده است كه فراوان به حضور آنان مي رسيدند و ناسازگاري برخي از آيات را با يكديگر مطرح مي ساختند و هنگامي كه معاني آيات را مي فهميدند، به انسجام و هماهنگي آن آيات با يكديگر اعتراف مي كردند.

پی نوشتها: