گامهاي هفتگانه خودشناسي

گام اول: خودآگاهي و سير انفسي يا معرفت شهودي به خويشتن؛
گام دوم: درك و دريافت از كجا آمدهام و در كجا هستم و به كجا ميروم؛
گام سوم: تأمل و تعقل در قواي نفساني، اعم از قواي ادراكي و تحريكي و شكوفايي آنها در پرتو شريعت حقّه محمدي6؛
گام چهارم: پاكسازي درون و لايروبي جدولهاي دروني خويش و كانالهاي مرتبط با قلب يا حقيقت وجودي خود كه همان تهذيب نفس و تزكيه درون است.
گام پنجم: حجاب زدايي بين خود و خدا كه مهمترين و سختترين حجاب «حجاب نفس يا خود» است. بدين جهت، بايد از همه تصورات و اعتباريات عبور كند: «ليس بينه وبين خلقه حجاب غير خلقه»25:
ميان عاشق و معشوق هيچ حايل نيست
تو خود حجاب خودي حافظ از ميان برخيز
گام ششم: بيداري و مراقبت دائمي در همه منازل ومقامات سلوكي و مراقبة مخصوص هر مقام؛
گام هفتم: مانعزدايي در مسير سير و سلوك عرفاني اعم از جهل و غفلت نسبت به خود و خدا، گناه علمي و عملي، اعراض از ياد خدا و... .26

به نظر ميرسد در اشعار جناب شيخ محمود شبستري، راه خودشناسي و خودسازي و موانع سير و سلوك چنين تبيين شده باشد:

مسافر چون بود، رهرو كدام است؟
كه را گويم كه او مرد تمام است؟
دگر گفتي مسافر كيست در راه
كسي كو شد ز اصل خويش آگاه
مسافـر آن بـود كه بـگذرد زود
ز خود صافي شود چون آتش از دود
بـه عكـس سير اول در منـازل
رود تا گردد او انسان كامل
كسي مـرد تمام است كز تمامي
كنـد با خـواجـگي كـار غـلامي
پس آن گاهي كه ببريد او مسافت
نهد حق بر سرش تاج خلافت
بقـا مييـابد او بعـد از فنـا بـاز
رود ز انجام ره ديگر به آغاز
شريعت را شعـار خويش سـازد
طـريـقت را نثـار خويـش سازد
به اخلاق حميده گشته موصوف
به علم و زهد وتقوا بوده معروف
همـه با او ولـي او از همـه دور
بـه زيـر قبـةهاي سـتر مستور 27
موانع چون در اين عالم چهار است
طهارت كردن از وي هم چهار است
نخستين پاكي از احداث و انجاس
دوم از معـصيت وز شـرّ و وسواس
ميم پاكي از اخلاق ذميمه است
كه با وي آدمي همچون بهيمه است
چهارم پاكي سرّ است از غير
كه اينجا منتهي ميگردد سير 28

پی نوشتها:

6. مجموعه آثار، مرتضي مطهري، ج16، ص576.

7. سوره ذاريات: 21.
8. سوره فصلت: 53.
9. تفسير موضوعي قرآن مجيد، ج2، ص130.
10. بحار الانوار، ج2، ص32.
11. ر.ك: درآمدي بر سير و سلوك، مجتبي تهراني، ص27-28.
12. رسالة لقاء الله، ص 22و23.
13. تفسير موضوعي قرآن مجيد، ج2، ص150.
14. سوره غافر: 21.
15. سوره شوري: 53.
16. سوره سبأ: 46.
17. سوره حديد: 3.
18. سوره بقره: 197.
19. همان.
20. بحار الانوار، ج75، ص380.
21. ميزان الحكمه، ج8، ترجمه حميد رضا شيخي، دارالحديث، قم، ص3566، حديث12203.
22. همان، حديث12200.
23. بحار الانوار، ج67، ص23.
24. شرح غررالحكم، ج2، ص48.
25. بحار الانوار، ج3، ص327.
26. ر.ك: تفسير موضوعي قرآن مجيد، عبدالله جوادي عاملي، ج2، ص168-172؛ درآمدي بر سير و سلوك، مجتبي تهراني، ص47-49.
27. گلشن راز، نشر اشراقيه، ص28-32.
28. همان، ص37.

درباره سایت

آخرین مطالب

امکانات وب

گامهاي هفتگانه خودشناسي

صفحه بندی

آرشیو مطالب

پيوندهای روزانه

لینک دوستان

خبرنامه